De HIMA fiets uit 1930: van koloniale dienstfiets tot familie-erfgoed
- Home
- De HIMA fiets uit 1930: van koloniale dienstfiets tot familie-erfgoed
De HIMA fiets uit 1930: van koloniale dienstfiets tot familie-erfgoed
Een dienstfiets met een verhaal
Voor mij staat een trotse, oude roadster-dienstfiets. De kleur is door de jaren heen vervaagd, maar voor mensen van vandaag heeft deze fiets één detail dat vreemd en tegelijk bijna magisch aandoet: de permanente inslag met de tekst “POLISI” op de framebuis. Voor een ander is dit misschien slechts een uniek stuk oud ijzer. Voor mij is deze HIMA-fiets een tijdmachine: een onschatbaar erfgoed dat mijn overleden vader een paar jaar geleden voor mij heeft gekocht.
Door Nederlands-Indië in de jaren dertig
Als ik deze fiets aandachtig bekijk, dwalen mijn gedachten terug naar Nederlands-Indië in de jaren dertig. Volgens historische documenten was de HIMA geen gewone fiets die kant-en-klaar uit Europa werd geïmporteerd. De fiets ontstond uit het vakmanschap van de firma S.L. Manson & Co. in Soerabaja. Halverwege de jaren dertig kreeg deze fabriek een groot contract van het toenmalige koloniale bestuur om dienstvoertuigen te produceren voor het Politiekorps, het leger en de postbezorgers.
Het opschrift “POLISI” op het frame is authentiek bewijs dat deze fiets ooit over kasseien en geasfalteerde wegen heeft gereden, binnen een koloniale werkelijkheid waarin politie, bestuur en macht nauw met elkaar verweven waren. In een tijd waarin motorfietsen nog zeldzaam waren en de prijs van een fiets gelijkstond aan een ons goud, was de HIMA niet alleen een gebruiksvoorwerp, maar ook een teken van positie en gezag. Compleet met de destijds verplichte belastingplaat (plombir) droeg deze fiets zichtbaar de sporen van een historisch beladen tijd.
In het koloniale tijdperk stond de HIMA schouder aan schouder naast andere elitefietsmerken van Nederlandse makelij, die destijds het ultieme statussymbool vormden. Zo was er FONGERS, de topfiets uit Groningen die bekendstond om zijn oersterke staal en het uiterst soepele stangremmechanisme, vaak bereden door hoge functionarissen. Daarnaast waren er de elegante GAZELLE en de robuuste SIMPLEX, die erom bekendstond dat hij elk terrein aankon. Voor de lokale bevolking van toen moet het zien passeren van zo’n rij fietsen een indrukwekkend schouwspel zijn geweest.
Fietsen door mijn eigen jeugd
De herinneringen aan deze HIMA-fiets openen langzaam de pagina’s van mijn eigen verleden. In die tijd was de fiets geen antiek object, maar een vast onderdeel van het dagelijks leven.
Ik herinner me nog goed dat de straten in mijn jeugd elke ochtend werden overspoeld door een zee van fietsen. Ze reden in lange rijen achter elkaar: een menselijke stoet op weg naar school of naar het werk. Het vrolijke gerinkel van de fietsbellen klonk als een harmonieus koor, een vredige ochtendsymfonie voordat het lawaai van ronkende uitlaten onze straten overnam.
Die fietstraditie zat diep in mijn leven verankerd. Zelfs toen ik op de middelbare school zat, ging ik nog trouw met de fiets. Elke dag legde ik een afstand van 12 kilometer af, heen en terug van huis naar school. De vermoeidheid in mijn kuiten en de zweetdruppels onder de brandende zon werden mijn vaste metgezellen in het najagen van kennis. Zo ver fietsen heeft mij doorzettingsvermogen en veerkracht geleerd.
Inmiddels is de tijd verstreken. In dit moderne tijdperk, waarin alles licht en flitsend moet zijn, vormt de HIMA een sterk contrast met het hedendaagse straatbeeld. Zijn zware ijzeren frame, eenvoudige blokremmen en hoge instap trekken steevast de aandacht van voorbijgangers. Mensen vragen zich wellicht verbaasd af waarom ik deze antieke fiets nog steeds koester.
Voor mij was de aankoop van deze antieke fiets door mijn vader echter geen loze investering in een decoratiestuk. Hij wilde dat ik zorg zou dragen voor een levend stuk geschiedenis. Tegelijk wilde hij dat ik de herinneringen aan de beproevingen uit mijn eigen jeugd levend zou houden. Nu, telkens wanneer ik de HIMA hier voor mij zie staan, denk ik niet alleen aan het koloniale verleden waaruit deze fiets voortkomt, maar ook aan mijn 12 kilometer lange fietstochten naar de middelbare school.
Bovenal brengt deze fiets de warmte én het gemis terug van mijn overleden vader. Deze fiets zal ik blijven koesteren en beschermen: als stille getuige van de geschiedenis en als tastbaar bewijs van de onvoorwaardelijke liefde van een vader, die nooit door de tijd zal vervagen.
Auteur: TJ (Medan)
Mooie foto hoor